خون‌ریزی بر پیکره تاریخ؛ حمله به میراث فرهنگی لرستان

یادداشت: پرنیا عالیخانی چگنی:
در حالی که جهان باید بر حفاظت از هویت مشترک انسانی تمرکز کند، حملات نظامی اخیر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۴۰۴، نه تنها جان انسان‌ها را هدف قرار داد، بلکه با هدف قرار دادن آثار باستانی و میراث فرهنگی، تلاشی بی‌سابقه برای پاک کردن حافظه تاریخی یک ملت به شمار می‌رود.
تخریبِ ریشه‌ها؛ وقتی تاریخ هدف موشک قرار می‌گیرد
گزارش‌های دریافتی از استان لرستان نشان از ویرانی‌های گسترده و غیرقابل جبران در آثار تاریخی این منطقه دارد. قلعه تاریخی و نمادین «فلک‌الافلاک» در خرم‌آباد که قرن‌ها شاهد گذشت زمان بوده، با هدف قرار گرفتن توسط ۱۵ موشک سنگین، آسیب‌های جبران‌ناپذیری در بخش‌های شرقی و جنوبی خود دیده است. اما این تنها آغاز نبود؛ تخریب کامل سربازخانه شماره ۲، ساختمان میراث فرهنگی، بازارچه صنایع دستی و باغ ۳۰۰ ساله گلستان، نشان‌دهنده یک هدف‌گیری سیستماتیک علیه نمادهای فرهنگی است. علاوه بر این، آسیب‌های وارده به قلعه مظفری الشتر، خانه قاضی خرم‌آباد و کارگاه‌های صنایع دستی در کوهدشت و دلفان، تصویری از یک فروپاشی فرهنگی در پی درگیری‌های نظامی را ترسیم می‌کند.
نقض آشکار کنوانسیون لاهه؛ فراتر از یک درگیری نظامی
از منظر حقوق بین‌الملل، این اقدامات صرفاً یک “آسیب جانبی جنگ” نیست، بلکه نقض صریح و مستقیم قوانین حاکم بر جنگ‌ها محسوب می‌شود. با توجه به اینکه این اماکن دارای نشان بین‌المللی «سپر آبی» (Blue Shield) هستند، این حملات مستقیماً کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه در مورد حفاظت از اموال فرهنگی در هنگام جنگ را زیر پا گذاشته است.
همچنین، این اقدامات، نقض آشکار قطعنامه ۲۳۴۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد است؛ قطعنامه‌ای که صراحتاً تخریب میراث فرهنگی را به عنوان تهدیدی برای امنیت و صلح بین‌المللی شناسایی کرده و آن را اقدامی مستوجب محکومیت جهانی می‌داند.
جنایت جنگی؛ فراتر از مرزهای جغرافیایی هدف قرار دادن عمدی آثار تاریخی که متعلق به میراث مشترک بشریت هستند، مصداق بارز «جنایت جنگی» است. وقتی یک نیرو، بنایی را که هیچ ارزش استراتژیک نظامی ندارد اما هویت یک ملت را حفظ می‌کند، هدف قرار می‌دهد، در واقع در حال ارتکاب جنایتی علیه آینده نسل‌های متمادی است.
جنگ، فراتر از تلفات انسانی، با نابودی آثار تاریخی، “نسل‌کشی فرهنگی” را آغاز می‌کند. جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری موظفند فراتر از بیانیه‌های محکومیت ساده، مسئولان این تخریب‌ها را در دادگاه‌های بین‌المللی پاسخگو بدانند. میراث فرهنگی لرستان، تنها دارایی یک منطقه نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی منطقه و جهان است که اکنون زیر آوار جنگ، فریاد عدالت طلب می‌کند.