خوزستان؛ استانی ثروتمند با زخمی به نام مدیریت غیربومی

✍️ عاطفه عالیخانی چگنی:

خوزستان را باید یکی از مهم‌ترین استان‌های ایران دانست؛ سرزمینی که بخش بزرگی از درآمدهای نفتی کشور، ظرفیت‌های عظیم کشاورزی، صنایع بزرگ، بنادر راهبردی و مرزهای اقتصادی مهم را در خود جای داده است. با این حال، این استان سال‌هاست با مشکلات متعددی از جمله کم‌آبی، بیکاری، ضعف زیرساخت‌های شهری، آلودگی‌های زیست‌محیطی، مشکلات کشاورزی و عقب‌ماندگی در برخی شاخص‌های توسعه دست و پنجه نرم می‌کند.

در میان ده‌ها چالش موجود، شاید بتوان عدم استفاده از نیروهای بومی و متخصص در پست‌های مدیریتی را یکی از مهم‌ترین گره‌های توسعه خوزستان دانست؛ مسئله‌ای که بسیاری از کارشناسان آن را ریشه بخشی از ناکارآمدی‌ها و تصمیم‌گیری‌های نادرست در استان می‌دانند.

خوزستان از وجود هزاران نیروی متخصص، دانشگاهی، کارآفرین و مدیر توانمند برخوردار است که سال‌ها در همین استان زندگی کرده و با مسائل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و حتی اقلیمی منطقه آشنایی کامل دارند. با این وجود، در بسیاری از دوره‌ها شاهد حضور مدیرانی بوده‌ایم که خارج از استان منصوب شده‌اند و بعضاً شناخت کافی از ظرفیت‌ها و مشکلات خوزستان نداشته‌اند.

مدیران پروازی معمولاً فرصت کافی برای ارتباط عمیق با جامعه محلی، نخبگان، فعالان اقتصادی و مردم مناطق مختلف استان پیدا نمی‌کنند. نتیجه چنین وضعیتی تصمیم‌هایی است که گاه بدون توجه به واقعیت‌های میدانی اتخاذ می‌شود و نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای واقعی مردم باشد.

از سوی دیگر، بی‌توجهی به نیروهای بومی موجب کاهش انگیزه نخبگان جوان، افزایش مهاجرت نیروهای متخصص و شکل‌گیری احساس تبعیض در میان شهروندان می‌شود. وقتی جوان خوزستانی با وجود تخصص و تجربه، خود را در فرآیند مدیریت استان نادیده گرفته شده ببیند، طبیعی است که امید او به مشارکت در توسعه منطقه کاهش یابد.

البته حمایت از مدیران بومی به معنای نادیده گرفتن شایسته‌سالاری نیست. آنچه مردم خوزستان مطالبه می‌کنند، استفاده از مدیران متخصص، کارآمد و آشنا به شرایط استان است؛ مدیرانی که علاوه بر دانش مدیریتی، درد مردم را بشناسند و برای حل مشکلات استان دغدغه واقعی داشته باشند.

امروز خوزستان بیش از هر زمان دیگری به یک رویکرد جدید مدیریتی نیاز دارد؛ رویکردی که در آن شایسته‌سالاری، استفاده از ظرفیت نخبگان بومی، پاسخگویی مدیران و برنامه‌ریزی بلندمدت در اولویت قرار گیرد. بدون چنین نگاهی، حل مشکلاتی همچون بیکاری، بحران آب، ضعف زیرساخت‌ها، توسعه گردشگری، رونق کشاورزی و بهره‌گیری از فرصت‌های مرزی با عراق دشوار خواهد بود.

خوزستان استانی با ظرفیت‌های کم‌نظیر است؛ استانی که اگر مدیریت آن بر پایه شناخت دقیق، تخصص و اعتماد به نیروهای بومی شکل گیرد، می‌تواند نه‌تنها مشکلات خود را پشت سر بگذارد، بلکه به یکی از موتورهای اصلی توسعه اقتصادی کشور تبدیل شود.