جایگاه ارزیابی تناسب اراضی در دستیابی به الگوی کشت کارآمد
جایگاه ارزیابی تناسب اراضی در دستیابی به الگوی کشت کارآمد
به گزارش پایگاه خبری تفکر پارسی ،عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اعلام کرد: اجرای الگوی کشت مؤثر بدون شناخت دقیق توان و محدودیتهای اراضی ممکن نیست و این ارزیابیها اساس علمی و فنی برنامهریزی کشاورزی را تشکیل میدهند.
ابوالفضل آزادی توضیح داد که مطالعات تناسب اراضی، مبنای اصلی تصمیمسازی برای مدیریت و سیاستگذاری کشاورزی استان محسوب میشود.
او تأکید کرد این بررسیها اطلاعات ارزشمندی درباره مناسبترین محصول برای هر نوع خاک، اولویتهای زراعی مناطق مختلف، سازگاری محصولات با شرایط اقلیمی و خاکی، افزایش بهرهوری مصرف آب و کاهش هزینههای تولید در اختیار میگذارد.
آزادی افزود رعایت الگوی کشت بر پایه ارزیابی علمی اراضی، نقشی تعیینکننده در پایداری امنیت غذایی دارد و اجرای درست این الگو به حفظ منابع پایه آب و خاک، بهبود راندمان آبیاری، جلوگیری از تخریب و شور شدن خاکها، افزایش درآمد کشاورزان و توسعه کشاورزی مبتنی بر دانش کمک میکند.
وی با بیان اینکه خاک، سرمایهای ملی و منبعی تجدیدناپذیر است، گفت: رشد سریع جمعیت در دهههای اخیر نیاز به تولیدات کشاورزی را افزایش داده و همزمان بهرهبرداری نادرست و بیبرنامه از اراضی، بدون توجه به توان تولیدی آنها، موجب تخریب گسترده منابع طبیعی شده است.
او اضافه کرد استفاده فراتر از توان اراضی در بلندمدت موجب کاهش حاصلخیزی و آسیبهای غیرقابل جبران میشود و هر نوع بهرهبرداری ناسنجیده یا تغییرات غیرکارشناسی در کاربری اراضی میتواند خسارات سنگینی برجای بگذارد.
این پژوهشگر ادامه داد: برای برنامهریزی صحیح در استفاده از اراضی، نخست باید شناخت دقیقی از منابع خاکی و ظرفیتهای آنها به دست آورد و سپس قابلیتهای هر بخش از اراضی برای انواع کاربریها بررسی شود.
آزادی اظهار داشت که ارزیابی اراضی پایه مدیریت پایدار منابع خاک است زیرا وضعیت تخریب یا مسیر بهبود کیفیت خاک را آشکار میکند.
او توضیح داد این ارزیابیها پتانسیل کشت محصولات زراعی و باغی را بر اساس سه عامل اقلیم، خاک و نوع گیاه مشخص میکنند تا مناسبترین محصول با شرایط منطقه سازگار بوده و بیشترین بازدهی پایدار حاصل شود.
به گفته وی، پس از تعیین تناسب اراضی برای محصولات مختلف، پرسش اصلی این است که چه سطحی از زمین باید به هر محصول اختصاص یابد تا بهرهبرداری بهینه صورت گیرد و اهداف کشاورزی پایدار تأمین شود.
این موضوع در قالب برنامهریزی الگوی کشت مطرح میشود؛ برنامهای که بر پایه پتانسیل تولید، منابع موجود مانند آب و سرمایه، نیازهای منطقهای مثل خوراک دام، تناوب زراعی و عوامل اقتصادی و اجتماعی تنظیم میشود.
آزادی افزود الگوی کشت، در حقیقت تعیین هدفمند نوع محصول، محدوده تولید و حجم آن در یک دوره زمانی مشخص است.
محدودیتهای خاک در خوزستان
او با اشاره به نتایج مطالعات انجامشده در استان گفت: تناسب اراضی خوزستان برای طیف وسیعی از محصولات زراعی مانند گندم، جو، برنج، ذرت دانهای، لگومها، نیشکر، چغندر قند، دانههای روغنی و انواع سبزی و صیفی با روش پارامتریک تعیین شده و مبنای تدوین الگوی کشت قرار گرفته است.
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات خوزستان افزود: بافت خاک، مقدار آهک و گچ، اسیدیته، زهکشی نامناسب و میزان شوری و قلیائیت از مهمترین محدودیتهای اراضی استان برای بسیاری از محصولات زراعی و باغی به شمار میرود.
