گلمالی لرستان، میراثی کهن در آیینه سوگواری عاشورایی
گلمالی لرستان، میراثی کهن در آیینه سوگواری عاشورایی
خبرنگار ـ پرنیاعالیخانی چگنی
به گزارش پایگاه خبری تفکرپارسی رئیس بنیاد ایرانشناسی لرستان با اشاره به پیشینه تاریخی آیین گلمالی در ایام تاسوعا و عاشورای حسینی، این سنت را یکی از برجستهترین جلوههای پیوند فرهنگ ایرانی با فرهنگ عاشورایی دانست و گفت: آیین گلمالی در لرستان تنها یک مراسم عزاداری نیست، بلکه بخشی از حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و نظام معنایی مردم این سرزمین به شمار میرود.
مجتبی رومانی اظهار کرد: بررسیهای تاریخی، مردمشناختی و متون کهن نشان میدهد سنت آغشته شدن به خاک و گل در هنگام سوگواری، پیشینهای دیرینه در فرهنگ ایرانی دارد و نمونههای آن را میتوان در روایتهای اساطیری و حماسی ایران مشاهده کرد.
وی افزود: در فرهنگ ایران باستان، خاک نماد بازگشت انسان به اصل خویش و نشانهای از نهایت اندوه در فقدان عزیزان بوده است. از همین رو، در سوگ پهلوانان و شخصیتهای بزرگ، مردم با خاکآلود کردن سر و روی خود، عمق تأثر و اندوهشان را به نمایش میگذاشتند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی لرستان با بیان اینکه این سنت کهن پس از ورود اسلام و گسترش فرهنگ تشیع در ایران با مفاهیم عاشورایی درآمیخت، تصریح کرد: مردم لرستان آیین گلمالی را بهعنوان یکی از عمیقترین و تأثیرگذارترین شیوههای ابراز ارادت و سوگواری برای حضرت اباعبدالله الحسین(ع) حفظ کرده و آن را نسل به نسل به آیندگان منتقل کردهاند.
رومانی خاطرنشان کرد: آیین گلمالی از روزهای آغازین دهه محرم شروع میشود و در تاسوعای حسینی با آمادهسازی حوضچههای گل و فراهمسازی بسترهای عزاداری به اوج آمادگی میرسد. در روز عاشورا نیز عزاداران با آغشته کردن لباس و بدن خود به گل، در دستههای عزاداری حضور یافته و جلوهای کمنظیر از سوگواری جمعی را به نمایش میگذارند.
وی ادامه داد: یکی از ویژگیهای شاخص این آیین، مشارکت گسترده همه اقشار جامعه است. در روز عاشورا هیچ مرزبندی اجتماعی به چشم نمیخورد و همه، از پیر و جوان گرفته تا کارگر، استاد دانشگاه، روحانی، پزشک و سایر اقشار، دوشادوش یکدیگر در سوگ سیدالشهدا(ع) عزاداری میکنند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی لرستان با اشاره به ابعاد فرهنگی این سنت اظهار داشت: گلمالی افزون بر جنبه مذهبی، سرمایهای ارزشمند در حوزه مردمشناسی و میراث فرهنگی به شمار میرود که بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی قوم لر را نمایندگی میکند. این آیین، بازتابی از شیوه مواجهه مردم این منطقه با مفاهیمی چون سوگ، وفاداری، ایثار و دلدادگی به ارزشهای دینی است.
وی افزود: در فرهنگ مردم لرستان، گل نماد نهایت اندوه، فروتنی و همدردی با مصیبت است و هنگامی که عزاداران در روز عاشورا خود را گلآلود میکنند، در واقع به زبان نمادین، عمق اندوه خود را در مصیبت شهادت حضرت امام حسین(ع) و یاران باوفایش ابراز میدارند.
رومانی با اشاره به ثبت ملی آیین گلمالی گفت: ثبت این سنت در فهرست میراث ناملموس کشور، گامی مهم در مسیر صیانت از این میراث ارزشمند بوده است؛ اما حفاظت از آن تنها به ثبت رسمی محدود نمیشود و نیازمند مستندسازی، پژوهش، آموزش و انتقال صحیح آن به نسلهای آینده است.
وی تصریح کرد: در سالهای اخیر رسانههای داخلی و خارجی توجه ویژهای به آیین گلمالی نشان دادهاند و تصاویر این مراسم در سطح جهانی بازتاب گستردهای یافته است. این ظرفیت میتواند فرصت مناسبی برای معرفی فرهنگ، تاریخ و تمدن لرستان در عرصه ملی و بینالمللی فراهم آورد.
رئیس بنیاد ایرانشناسی لرستان در پایان تأکید کرد: عاشورا در لرستان تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه عرصهای برای تجلی پیوند عمیق تاریخ، فرهنگ و باورهای مردم این دیار است. آیین گلمالی نیز بهعنوان یکی از شاخصترین جلوههای این پیوند تاریخی و فرهنگی، همچنان زنده و پویا باقی مانده و هر ساله شکوهی تازه از ارادت مردم لرستان به نهضت حسینی را به نمایش میگذارد.
