جنگ ایران می‌تواند اقتصاد جهان را تکان دهد

✍️ یادداشت احسان عالیخانی:
تمرکز ایران از جنگ مستقیم موشکی به سمت فشار روی بازار جهانی انرژی رفته است. با ناامن شدن یا بسته شدن تنگه هرمز، عبور نفتکش‌ها مختل شده و بازار جهانی نفت عملاً سقف قیمتی خود را از دست داده است. حتی آزادسازی حدود ۴۰۰ میلیون بشکه ذخیره اضطراری نفت هم نتوانست بازار را آرام کند، چون ذخایر نفت جای جریان واقعی نفت در دریا را نمی‌گیرد.
یکی از مشکلات بزرگ این بحران نوع نفت است. بسیاری از پالایشگاه‌های چین برای نفت سنگین ایران طراحی شده‌اند، در حالی که ذخایر اضطراری بیشتر نفت سبک هستند. اگر نفت سنگین از بازار حذف شود، فاصله قیمت میان نفت‌های مختلف زیاد می‌شود و برخی پالایشگاه‌های چین، به‌ویژه پالایشگاه‌های مستقل در شاندونگ، ممکن است با کاهش سود یا حتی تعطیلی روبه‌رو شوند.
‌
بالا رفتن قیمت نفت برای آمریکا یک تناقض ایجاد می‌کند. از یک طرف بنزین برای مردم گران‌تر می‌شود، اما از طرف دیگر تقاضای جهانی برای دلار بالا می‌رود. چون کشورهایی که نفت وارد می‌کنند برای خرید انرژی باید دلار بیشتری تهیه کنند. این موضوع باعث می‌شود ارزش دلار تقویت شود و تا حدی به اقتصاد آمریکا کمک کند.
‌
در عین حال خود ایران هم در یک قمار بزرگ اقتصادی قرار دارد. اگر قیمت نفت به حدود ۲۰۰ دلار برسد، احتمال حمله به زیرساخت‌های نفتی ایران مثل جزیره خارک افزایش پیدا می‌کند و ممکن است صادرات نفت ایران کاملاً قطع شود. در داخل کشور هم تورم بالا و کاهش ارزش پول ملی فشار زیادی ایجاد کرده است.
‌
در این میان روسیه می‌تواند از بحران سود ببرد. با محدود شدن نفت خلیج فارس، چین ممکن است بیشتر به نفت روسیه روی بیاورد و همکاری اقتصادی میان مسکو و پکن تقویت شود.
عربستان هم نمی‌تواند به‌راحتی جای نفت خلیج فارس را پر کند. خط لوله شرق به غرب این کشور فقط حدود ۵ میلیون بشکه در روز ظرفیت دارد که بسیار کمتر از صادرات معمول منطقه است.
در سطح جهانی هم هماهنگی کامل وجود ندارد. حتی در میان کشورهای صنعتی درباره آزادسازی دوباره ذخایر نفت اختلاف نظر وجود دارد و واکنش‌های متفاوت می‌تواند بحران را بدتر کند.
اگر تنگه هرمز سریع باز شود، ایران با کاهش درآمد و فشار اقتصادی روبه‌رو می‌شود. اما اگر بحران ماه‌ها ادامه پیدا کند، ممکن است اقتصاد جهانی با رکود، نفت بسیار گران و بحران مالی گسترده مواجه شود. در این مرحله جنگ دیگر فقط نظامی نیست؛ بلکه به یک نبرد بزرگ اقتصادی در سطح جهان تبدیل شده است! حال باید دید چه می شود.
‌