تپه طلا شور قدبرا؛ میراثی ارزشمند از دوران پس از اسلام در الیگودرز

✍️ پرنیا عالیخانی چگنی:

تپه تاریخی طلا شور قدبرا به‌عنوان یکی از محوطه‌های مهم باستان‌شناسی شهرستان الیگودرز، سال‌هاست که مورد توجه پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ این منطقه قرار دارد. این محوطه که در بخش مرکزی، دهستان پاچه‌لک شرقی و در نزدیکی روستای قدبرا واقع شده، یکی از شواهد مهم استقرار انسانی در دوره‌های تاریخی پس از اسلام در شرق لرستان به شمار می‌رود.

موقعیت جغرافیایی این تپه حدود سه کیلومتر فاصله با جاده کمربندی الیگودرز – ازنا دارد و همین دسترسی نسبتاً آسان، آن را به یکی از محوطه‌های قابل‌توجه برای بررسی‌های میدانی، مطالعات باستان‌شناسی و برنامه‌ریزی‌های گردشگری فرهنگی در منطقه تبدیل کرده است.

براساس داده‌های موجود در سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، تپه طلا شور قدبرا در تاریخ ۶ اسفند ۱۳۸۵ با شماره ثبت ۱۷۶۰۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ثبت این اثر، به‌منزله تأیید ارزش تاریخی، فرهنگی و علمی آن و نیز لزوم حفاظت و پاسداشت این میراث گران‌بها برای نسل‌های آینده است.

کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند بقایای موجود در این تپه، نشانه‌هایی از فعالیت‌های زیستی و استقراری مربوط به قرون نخستین اسلامی را در خود جای داده است. آثار سطحی مشاهده‌شده در محوطه، از جمله قطعات سفالی و نشانه‌های معماری، نشان‌دهنده وجود یک زیستگاه انسانی با اهمیت منطقه‌ای بوده که به‌احتمال نقش ارتباطی یا اقتصادی در مسیرهای محلی داشته است.

از سوی دیگر، تپه طلا شور قدبرا به‌دلیل قرارگیری در بستر طبیعی کوهستانی الیگودرز، چشم‌انداز زیبا و بکری دارد و می‌تواند یکی از ظرفیت‌های توسعه‌ی گردشگری تاریخی و طبیعی در شرق لرستان باشد. با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که حفاظت از این محوطه در برابر حفاری‌های غیرمجاز و آسیب‌های انسانی از اولویت‌های جدی اداره میراث فرهنگی شهرستان و استان است.

مسؤولان میراث فرهنگی لرستان اعلام کرده‌اند که طرح‌هایی برای سامان‌دهی و پایش مستمر این محوطه در دست بررسی است و تلاش می‌شود با همکاری جامعه محلی، این تپه‌ی تاریخی از آسیب‌های احتمالی مصون بماند.