کاسبان جنگ، در صف سودجویی

✍️  احسان عالیخانی چگنی, روزهایی که بازار خودرو ایران با جهش‌های عجیب و بی‌منطق روبه‌روست، فروشندگان بهانه‌ای تازه برای گرانی پیدا کرده‌اند: «جنگ شده، فولاد نیست، مبارکه آسیب دیده.» اما بررسی واقعیت‌های بازار فولاد نشان می‌دهد این روایت چیزی نیست جز طی دو هفته گذشته، بازار خودرو در ایران شاهد افزایش شدید و ناگهانی قیمت‌ها بوده است. بسیاری از فروشندگان و واسطه‌ها، این گرانی را با جمله‌ای تکراری توجیه می‌کنند: «جنگه دیگه، فولاد نیست، هزینه تولید بالا رفته.»

اما داده‌های رسمی از معاملات فولاد مبارکه تصویر کاملاً متفاوتی ترسیم می‌کند.

روز سه‌شنبه، شرکت فولاد مبارکه ۱۶۰ هزار تن ورق گرم فولادی در بورس کالا عرضه کرد رقمی معادل حدوداً دو برابر نیاز واقعی بازار داخلی. با وجود این حجم سنگین، تنها نیمی از ورق‌ها فروش رفت و مابقی بدون مشتری ماند. همه‌ی آنچه به فروش رفت نیز با قیمت پایه معامله شد، نه با نرخ‌های رقابتی یا افزایش‌یافته.

به زبان ساده‌تر، نه کمبود ورق وجود داشته، نه افزایش هزینه تولید، و نه جهش قیمتی مواد اولیه. بنابراین پیوند دادن گرانی خودرو به «آسیب فولاد مبارکه در جنگ» از نظر منطقی و اقتصادی کاملاً بی‌پایه است.

این تناقض آشکار، چهره‌ی گروهی را نمایان می‌سازد که مدت‌هاست با بحران‌ها معامله می‌کنند: کاسبان جنگ.

افرادی که از هر التهاب سیاسی یا روانی، فرصتی برای احتکار، گران‌فروشی، یا جعل واقعیت اقتصادی می‌سازند. روزی بهانه‌شان تحریم بود، امروز بهانه‌شان جنگ است؛ فردا شاید هوای سرد یا برق قطع شود مهم نیست، فقط بحران جدیدی لازم دارند تا منطق بازار را خاموش کنند.

در شرایطی که ایران رسماً در وضعیت آتش‌بس قرار دارد، تکرار مداوم جمله‌ی «جنگه دیگه» تبدیل شده به ابزاری روانی؛ ابزاری که ذهن جامعه را برای پذیرش گرانی‌های غیرمنطقی آماده می‌کند.

این جمله نه خبر است، نه تحلیل، بلکه دستکاری افکار عمومی است؛ تقلایی برای ساخت بحران در ذهن مردم، تا قیمت‌های ساختگی واقعی به‌نظر برسد.

نشانه‌های روشن این سوداگری را می‌توان در بازار دید:

ورق فولاد فراوان است، عرضه دو برابر نیاز بازار انجام شده، قیمت بر پایه مانده، و تقاضا سقوط کرده است. با این همه، قیمت خودرو همچنان می‌جهد؛ زیرا ترس از جنگ، از هر ورق فولادی گران‌تر فروخته می‌شود.

اکنون زمان آن رسیده که افکار عمومی بین «واقعیت اقتصادی» و «هیاهوی رسانه‌ای» تمایز بگذارد.

جنگ واقعی نه در مرزها، بلکه در ذهن و قیمت‌گذاری‌ها جریان دارد جایی که ترس، کالای لوکس بازار شده و اندک کسانی از اضطراب مردم، ثروت می‌سازند.