کتاب؛ قربانی دنیای دیجیتال
کتاب؛ قربانی دنیای دیجیتال
✍️ کارن عالیخانی:
در دنیای امروز، با گسترش اینترنت، موتورهای جستوجو و هوش مصنوعی، شیوه دسترسی به اطلاعات بهطور چشمگیری تغییر کرده است. بسیاری از مردم دیگر برای یافتن پاسخ پرسشهای خود به سراغ کتاب نمیروند و تنها با چند کلیک یا طرح یک سؤال از هوش مصنوعی، اطلاعات مورد نیازشان را به دست میآورند. این تغییر رفتار، کتابخوانی را نسبت به گذشته به حاشیه رانده و کتاب را به یکی از قربانیان دنیای دیجیتال تبدیل کرده است.
اما نکتهای که کمتر به آن توجه میشود این است که هوش مصنوعی و موتورهای جستوجو، تولیدکننده همه این اطلاعات نیستند. بخش قابل توجهی از دانشی که امروز در فضای مجازی و ابزارهای هوش مصنوعی در اختیار کاربران قرار میگیرد، برگرفته از کتابها، پژوهشهای علمی، مقالات معتبر و آثار نویسندگان و اندیشمندان است. به بیان دیگر، ریشه بسیاری از پاسخهایی که امروز در اینترنت پیدا میکنیم، در کتابها نهفته است.
کتاب تنها مجموعهای از اطلاعات نیست، بلکه حاصل سالها تحقیق، مطالعه، تجربه و اندیشه است. مطالعه کتاب، قدرت تحلیل، تفکر عمیق، خلاقیت و نگاه انتقادی را در انسان تقویت میکند؛ ویژگیهایی که با خواندن چند خط از نتایج یک جستوجوی اینترنتی به دست نمیآید.
متأسفانه آمارها نیز نشان میدهد که سرانه مطالعه در ایران همچنان پایین است. بر اساس برخی پیمایشهای رسمی، میانگین مطالعه کتاب غیردرسی در کشور حدود ۱۵ تا ۱۷ دقیقه در روز برآورد شده است؛ آماری که در مقایسه با بسیاری از کشورهای کتابخوان، فاصله قابل توجهی دارد و نشان میدهد فرهنگ مطالعه نیازمند توجه و برنامهریزی جدی است.
بیتردید اینترنت و هوش مصنوعی ابزارهایی ارزشمند برای دسترسی سریع به اطلاعات هستند، اما این فناوریها نباید جایگزین کتاب شوند. کتاب همچنان معتبرترین و ماندگارترین منبع برای یادگیری، اندیشیدن و رشد فکری است و میتواند در کنار فناوری، مسیر توسعه فرهنگی و علمی جامعه را هموار کند.
شاید امروز پاسخ بسیاری از پرسشها را بتوان در چند ثانیه در اینترنت پیدا کرد، اما حقیقت این است که بخش بزرگی از همان پاسخها، روزی از دل کتابها، پژوهشها و اندیشه نویسندگان متولد شدهاند. اگر کتاب از سبد فرهنگی خانوادهها حذف شود، در آینده نهتنها فرهنگ مطالعه، بلکه تولید علم، اندیشه و دانش نیز با چالش جدی روبهرو خواهد شد.
