یادداشت – زینب نیک رنگ : شهر اصفهان، به عنوان یکی از کلانشهرهای صنعتی و تاریخی کشور، هر ساله با چالشهای جدی آلودگی هوا مواجه است. این پدیده در فصل سرما به دلیل شرایط جوی خاص و افزایش مصرف سوختهای فسیلی، بهویژه مازوت در برخی صنایع و نیروگاهها، تشدید میشود.
دلایل تشدید آلودگی در فصل سرما:
1. پدیده وارونگی دما (Inversion): در زمستان، لایههای سرد هوا در سطح زمین حبس میشوند و انتشار آلایندهها محدود میگردد، در نتیجه غلظت ذرات معلق و آلایندههای سمی مانند دیاکسید گوگرد (SO₂) و ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون (PM2.5) افزایش مییابد.
2. افزایش مصرف سوخت: با شروع سرمای هوا، مصرف گاز، نفت و مازوت در بخش خانگی و صنعتی بالا میرود. سوخت مازوت، به دلیل داشتن گوگرد بالا، یکی از منابع اصلی تولید ذرات معلق و آلایندههای سمی است.
3. تراکم صنایع و خودروها: حضور صنایع بزرگ فولاد، نیروگاهها و حجم بالای تردد خودروها در سطح شهر، ترکیب مضری از آلایندهها را ایجاد میکند که سلامت شهروندان را تهدید میکند.
پیامدهای آلودگی ناشی از مازوتسوزی:
افزایش خطر ابتلا به بیماریهای تنفسی، قلبی و عروقی به ویژه در کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماریهای زمینهای.
کاهش کیفیت زندگی، تعطیلی مدارس و محدودیتهای تردد در روزهای با شاخص آلودگی بالا.
اثرات بلندمدت زیستمحیطی از جمله کاهش دید افقی و آسیب به پوشش گیاهی و خاک.
راهکارها و توصیهها:
جایگزینی سوخت مازوت با گاز طبیعی یا سوختهای پاکتر در صنایع و نیروگاهها.
افزایش نظارت بر فعالیت صنایع و کنترل دقیق انتشار آلایندهها.
ترویج حملونقل عمومی و کاهش تردد خودروهای شخصی در روزهای آلوده.
اطلاعرسانی مداوم به شهروندان درباره وضعیت هوا و اقدامات پیشگیرانه مانند استفاده از ماسک و پرهیز از فعالیتهای طولانی در فضای باز.
اصفهان با توجه به ظرفیتهای صنعتی و گردشگری خود، نیازمند توجه ویژه مسئولان به موضوع مدیریت آلایندهها و برنامهریزی بلندمدت برای کاهش مازوتسوزی در فصل سرما است. تنها با اتخاذ سیاستهای علمی و کاربردی میتوان از پیامدهای شدید آلودگی هوا جلوگیری کرد و کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا داد.
